لباس‌های سنتی اقوام در ایران

 

لباس در جوامع و فرهنگ‌های مختلف از دیرباز به عنوان یکی از نشانه‌ها و مشخصه‌های تعیین کننده قومیت , ملیت و همچنین مذهب بوده است . به بیانی ساده‌تر همانطور که لباس فرم یک سازمان (به  عنوان مثال لباس فرم پلیس که معرف پلیس است)معرف سازمان و هویت اجتماعی فرد و همچنین سازمان است, فراتر از آن می‌تواند معرف قومیت , ملیت و مذهب هم باشد. حتماَ لباس فرم مدرسه را بر تن دانش آموزان یک مدرسه دیده‌اید, فرمی که در واقع معرف دانش‌آموزان یک مدرسه با نام و نشانی مشخص و حتی رویه‌ی آموزشی منحصر به فرد است. در واقع با نگاه به نوع پوشش افراد میتوان اطلاعاتی در ارتباط با طرز فکر, احساس, سبک زندگی و علایق افراد کسب کرد.

همانطور که مردان و زنان در جوامع مدرن امروزی از لباس فرم اداری مردانه و لباس فرم اداری زنانه استفاده می‌نمایند در قومیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف نیز هر کدام از پوشش‌های مختلف و متنوع استفاده می‌نمایند. در فرهنگ‌های مختلف, افراد ( زنان و مردان ) در دوره‌ها و موقعیت‌های مختلف زندگی از پوشش‌های مختلفی استفاده میکنند . مثلا در یکی از کشورهای اسیای شرقی به صورت سنتی بانوان قبل از ازدواج و بعد از ازدواج از نوع پوشش متفاوتی استفاده می‌نمایند.

گسترش فرهنگ یک کشور در جوامع بین‌الملل در نمودار زمان به صورت مستقیم وابسته به تجار و بازرگانان یک کشور به عنوان سفیران فرهنگی کشور مبداء است . همین موضوع را نیز میتوان در بخش فرهنگ پوشش کشورهای مختلف تسری داد. فرهنگ پوشش یک کشور از طریق ارسال انواع مختلف پارچه به وسیله بازرگانان و تجار به کشورهای دیگر صادر می‌گردد.

البته در زمینه گسترش فرهنگ پوشش یک کشور به کشورهای دیگر میباست نقش توریسم را نیز مد نظر قرار داد . توریست ها هنگام خروج از کشور مقصد معمولا گنجینه‌ای ارزشمند از فرهنگ پوشش کشور مبدا را با خود به همراه خواهند برد. بنابراین واضح است که بر این مبنا کشورهایی که در زمینه تورسیم از قدرت کافی برخوردار هستند فرهنگ پوشش شناخته تر شده‌ای هم خواهند داشت.

در کشور ما ایران با تنوع قومی  نسبتاً قابل ملاحضه‌ای که وجود دارد از لحاظ فرهنگ پوشش نیز  دارای تنوع زیادی وجود دارد. قومیت های مختلف از کرد , ترک , لر , بلوچ و غیره هرکدام پوشش مخصوص به خود را دارند که این پوشش متناسب با شرایط جغرافیایی , آداب و رسوم و فرهنگ این اقوام در طول سالیان دراز تشکیل شده و شکل گرفته است.

فرصت معرفی فرهنگ پوشش قومیت‌های مختلف کشور ایران به جامعه بین الملل و برندسازی اصولی و درست در این عرصه میتواند منجر به ایجاد یک بازوی صادراتی قدرتمند در کشور گردد. پتانسیل های موجود در این زمینه میتواند منجر به اشتغال زایی و ارزآوری برای کشور عزیزمان  ایران گردد. البته که شرط لازم دست یابی به این هدف,  تلاش دست اندرکاران صنعت پوشاک به منظور معرفی هرچه بهتر فرهنگ پوشش قومیت‌های مختلف کشور است ولی این تلاش به تنهایی کفایت نخواهد کرد بلکه نیازمند ایجاد چتر حمایت از سوی دولت برای تلاشگران عرصه پوشاک کشور است.

بیشتر بخوانید  لباس کار صنعتی با بندوز

با این مقدمه در این مقاله به بررسی پوشش قومیت های مختلف کشور می‌پردازیم و امید به این داریم که این حرکت آغازگری جنبشی به منظور معرفی فرهنگ پوشش قومیت های مختلف کشور عزیزمان به جهانیان باشد.

لباس محلی آذری

لباس محلی آذربایجانی در واقع نشان دهنده ی وضعیت تاهل و تجرد و نمودی از هنر , تاریخ و خلاقیت‌هایی است که در لباس منعکس می‌شود . البته ناگفته نماند که بعد از قرن بیستم لباس سنتی در جوامع مدرن تا حدود زیادی کاربرش را از دست داد و جای خود را به لباس‌های امروزی داد. اما همچنان در بعضی مناطق عشایری و روستایی همچنان کاربردش را دارد و توسط مردم این مناطق مورد استفاده قرار می‌گیرد.  لباس محلی آذری به دلیل تنوع در طرح و رنگ یکی از منحصر به فردترین لباس‌هایی محلی است .

لباس محلی آذری

 

لباس محلی اصفهان

لباس محلی اصفهان که در حدود ۳۰۰ سال قبل توسط مردم این منطقه مورد استفاده قرار میگرفته لباس نخی سفید بوده است که به صورت دستباف تهیه می‌شده است.

تن‌پوش زنان اصفهانی

لباس سنتی زنان اصفهان متشکل از یک دامن مخمل قرمز کوتاه رنگ با چین‌های زیاد است که توسط دکمه بسته میشود و یک پیراهن گلدوزی به رنگ شیری میباشد . بانوان با در سنین جوانی یک شلوار نخی سفید رنگ و زنان مسن شلوار مشکی می‌پوشیدند و برای حجاب از چارقد گلدوزی شده شیری رنگ استفاده می‌کردند که با سنجاق دور سر بسته می‌بستند.

تن‌پوش مردان اصفهانی

لباس سنتی مردان اصفهان نیز شامل یک شلوار مشکی گشاد، پیراهن سفید یقه ساده دکمه دوبل با آستین‌های گشاد، یک جلیقه کوتاه مشکی و یک کلاه نمدی است. لباس مردان در زمستان یک قبای بلند ساده بر روی لباس اصلی بوده که با شال ابریشمی دور کمر بسته می‌شده‌است.

 

لباس بختیاری

تقریبا پوشش قوم بختیاری با تفاوتی اندک در اکثر نقاط شبیه به هم است .جزئیات طراحی در لباس قوم بختیاری منحصر به فرد است و دو پارامتر راحتی و زیبایی در لباس قوم بختیاری مورد توجه قرار گرفته است .لباس مردان لر بختیاری متشکل از کلاه نمدی، چوقا، شال و شلوار گشاد سیاه رنگ معروف به (دبیت) و  گیوه است  . لباس زنان لر بختیاری نیز شامل لَچَک، زیرلچک، مینا، بندسوزن، دستمال، پیراهن، شلوار قِری و کفش است.

لباس یختیاری

پوشش مردان بختیاری

چوقا

 چوقا یا چوخا، ردا و بالاپوش مردان عشایر بختیاری است و از پشم گوسفند بافته می شود و دارای نقوش و خطوط سیاه و سفید درهم تنیده است که خطوط سیاه از بالا به پایین و خطوط سفید از پایین به بالا موازی هم بافته می شوند.
نگاره و طرح «چوقا» الهام گرفته از معبد «زیگرات چغازنبیل» بزرگ ترین معبد ایلامیان است. برخی نیز طرح «چوقا» را برگرفته از مقبره کوروش هخامنشی می دانند. دربرخی منابع به این موضوع اشاره شده است که دو رنگ متضاد سیاه و سفید به کار رفته در «چوقا» نماد خیر و شر است. البته موارد ذکر شده مورد تایید تمام صابنظران نیست و نظرات متفاوتی وجود دارد.
 چوقا آستین های کوتاهی دارد که از آن به عنوان جیب استفاده می‌گردد. بلندی «چوقا» تا زیر زانوها می‌آید و ترکیب رنگ های موجود برای چوقا سیاه و سفید، کرم و آبی، کرم و سرمه ای، و کرم و قهوه ای است. این پوشش در بین شهر نشینان قوم بختیاری نیز عمومیت دارد و  در مراسم های مختلف از این پوشش استفاده مینمایند .

کلاه نمدی

کلاه نمدی در رنگهای مشکی و قهوه‌ای وجود دارد. این کلاه عقب و جلو ندارد و هر طور و از هر طرفی که روی سر گذاشته شود تفاوتی نمی‌کند و از کرکهایی که لابلای موهای بز به وجود می‌آید تهیه می‌گردد. در روی سر به سمت عقب، جلو، چپ و راست قرار داده می‌شود. نوع مرغوب آن را کلاه خسروی می‌گویند. در بعضی مواقع از نقش فرهور در این کلاه استفاده می‌گردد که در این صورت کلاه به صورتی روی سر قرار می‌گیرید که نقش فرهور در جلوی کلاه قرار بگیرد.

بیشتر بخوانید  راهنما

دبیت

مردان بختیاری شلواری مشکی رنگ که به شلوار دبیت معروف است را استفاده می‌کنند. از این جهت به این اسم معروف است که پارچه مورد استفاده در این پارچه در کارخانه ای به همین اسم در انگلستان تولید شده است. مهمترین خصوصیتی که در این شلوار در نگاه اول به چشم بیننده می‌آید دم پای گشاد  آن است که عرض تقریباً پنجاه سانتی متری دارد.  شلوار دبیت را هم با کت و هم با چوقا مورد استفاده قرار میگیرد به این ترتیب که اگر آن را با کت به تن کنند دوال (کمربند) چرمی را محکم به کمر شلوار می بندند و اگر شلوار دبیت را همراه با چوقا به تن کنند، دوالی چرمی با پهنای کم بر روی کمر شلوار آویزان می کنند.

بختیاری ها در انتخاب دوال حساسیت خاصی دارند، از دوالی چرمی معروف به چرم بلغار بسیار تعریف می کنند و این چرم را بسیار می پسندند.آن گونه که مشخص است به دلیل دست و پاگیر بودن شلوار دبیت، این شلوار نمی توانسته شلواری مناسب برای کوهستان های بختیاری باشد و به احتمال زیاد در قدیم همان گونه که امروزه مرسوم است، مردان بختیاری در هنگام کار از شلواری مناسب تر استفاده می کردند؛ البته برخی از مردان هنگام کار و یا کوهپیمایی دوطرف شلوار بالا می آورند و در زیر کش کمر قرار می دهند تا دمپای شلوار جلوی دست و پای آنان را بگیرد.شلوار دبیت یک جیب بیشتر ندارد. این جیب در سمت راست قرار دارد و با یک زیپ و یا چند چفت بسته می شود.

پوشش زنان بختیاری

لباس زنان بختیاری

لچَک

لَچَک (lachak) کلاه مانندی است که قسمت پشت آن در زیرمینا قرار می‌گیرد و با استفاده از یک سوزن به مینا متصل می‌شود. معمولاً روی لچک منجوق دوزی می‌شود و دو بند دارد که از کنار گوشها گذشته و زیر گلو به هم گره می‌خورند تا لچک را روی سر ثابت نگه دارد. لچک را با پولکهای کوچک و همچنین مهره‌های ریز به نام مُنجوق (مُنجُق) تزیین می‌کنند که جلوه‌ای خاص به لچک می‌دهند. لچک زنان بختیاری انواع گوناگون دارد و رایجترین آن ریالی می‌باشد که در تزیین آن از سکه‌های قدیمی (ریال) استفاده می‌شود. لچک در برخی گویش‌ها مانند گویش میوندی، کُلچِه نامیده می‌شود.

بیشتر بخوانید  پارچه شانتون چیست

مینا

مینا، روسری بزرگ مستطیل شکل از جنس حریر و در رنگ های مختلف است که زنان بختیاری به صورت ویژه ای به سر می کنند. مینا را با سنجاق توسط بندی از یک سوی «لچک» به سوی دیگر آن از پشت سرشان می آویزند که به آن «سیزن» گفته می شود. بعد موهای جلو را تاب می دهند و از زیر لچک بیرون می آورند و در پشت مینا پنهان می کنند. در زبان محلی به موهای تاب داده شده «ترنه» گفته می شود.

جومه (پیراهن)

تن پوش زنان بختیاری پیراهنی است به نام «جومه» یا «جوه» که معمولا دو چاک در اطراف کمر دارد و بلندی آن تا زانوها می رسد.
جومه پیراهنی آستین بلند و مچ دار است که نوع چاکدار و بدون چاک آن وجود دارد و سه دکمه بر آن می دوزند. بالاتنه و دامن جومه صاف و بدون چین است.

شلوار قری

 شلوار قری، شلواری چین دار و بدون پاچه است که نیم تنه پایین بدن را پوشش می دهد. معمولا در قسمت بالای شلوار قری جداره ای بوجود می آورند و طناب باریک یا بندی را از میان آن جداره عبور می دهند و شلوار قری را به وسیله همین بند و یا طناب باریک به کمر محکم می کنند.

سیزن بن

یکی از زیورآلاتی که برای محکم کردن لچک و مینا استفاده می شود «سیزن بن» نام دارد. سیزن بن زنجیری نقره ای است که به آن سکه هایی وصل کرده اند و جلوه ای زیبا دارد. دو سر سیزن بن را به بالای دو گوش روی مینا و لچک نصب می کنند و از پشت سر می آویزند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جهت مشاوره با شماره 09190158002 تماس بگیرید رد کردن